12 Years a Slave

Onlangs won 12 Years a Slave de Oscar voor Beste Film. Het zat er aan te komen, maar wat zullen regisseur Steve McQueen en producent Brad Pitt blij zijn geweest. Ik kon dit niet aan me voorbij laten gaan. Ik moest hem nog even zien. 

Slavernij, hot topic?
De laatste jaren lijkt de slavernij een hot topic te zijn in film. Na Lincoln en Django Unchained geeft McQueen met 12 Years a Slave zijn visie op deze geschiedenis. In tegenstelling tot Tarantino maakte hij geen wraaksprookje, maar een realistisch verhaal. Gebaseerd op het gelijknamige boek van Solomon Northrup uit 1854 vertelt de film het verhaal over de zwarte Amerikaan Northrup (Chiwetel Ejiofor). Op een avond wordt hij als vrije man dronken, wanneer hij de volgende dag echter ontwaakt, is hij geketend. Hij is in handen gevallen van slavenhandelaren. Twaalf jaar lang wordt hij in plantages aan het werk gezet, totdat een brief hem eindelijk zijn vrijheid weer teruggeeft.

Kennis en kunde
12 Years a Slave is met kennis en kunde gemaakt. Een zwierige verhaallijn vormt de basis van de mooi gefilmde film. In de eerste scène geeft McQueen een voorbode wat ons te wachten staat. We worden onbewogen aangekeken door een groep zwarte mannen, we zien een vrijpartij tussen de hoofdpersoon en een meisje, en we zien een mislukte poging om een brief te schrijven. Langzaam wordt dit alles duidelijk wanneer McQueen het vreselijke verhaal uit de doeken doet.

De rollen zijn goed uitgewerkt en goed vertolkt. Hoofdrolspeler Chiwetel Ejiofor had eigenlijk een Oscar moeten winnen, en ook Michael Fassbender als sadistische slavenhouder is fantastisch. Brad Pitt komt ook even voorbij. Hij vertolkt een vrijdenkende Canadees die zich negatief uitlaat over de slavernij. Alsof Hollywood toch nog even zijn progressieve kijk in het verhaal kwijt wil.

Een slaaf zoals de rest
Opvallend is de manier waarop McQueen de zwarten neerzet. Hij laat zien dat ook onder hen een standenverdeling speelt. Er verstrijken een aantal jaar voordat Northrup inziet dat hij geen uitzondering is. Hij is hetzelfde als de andere slaven, ondanks zijn schrijfvaardigheid, ondanks zijn leventje met vrouw en kinderen in New York. De manier waarop McQueen dit besef toont, is even ontroerend als doordacht. Northrup geeft zich over aan de liederen die de slaven zingen. Hij zingt mee, met tranen in zijn ogen.

Ook intrigerend is de manier waarop je als kijker medeplichtig wordt. Net als de slaven eigenlijk. Zwijgend kijken zij naar de grond wanneer één van hen wordt afgeranseld. Terwijl Northrup op een gegeven moment aan een strop bungelt, spelen de kindjes rustig verder. Alles wordt normaal. Alles om hun eigen hachie te redden. Dat zorgt voor tranen, ja. 

Henri

Met het ontroerende drama Henri debuteert de Waalse actrice Yolande Moreau als regisseuse. Ook in deze film laat ze zien dat ze oog heeft voor personages. De kleine Belg wordt vol respect neergezet.

Een ietwat vervallen café-restaurant in Wallonië 

Een ietwat vervallen café-restaurant in Wallonië waar de stamgasten voor twaalf uur aan de Jupiler beginnen. Dat is Henri's territorium. Terwijl hij met een pint in zijn hand terrine afsnijdt en frieten bakt, zorgt zijn vrouw Rita voor de gasten. Zij zorgt dat alles op rolletjes loopt. Van het niet aanbranden van de steaks tot de rekeningen. Wanneer zij wegvalt, staat Henri (Pippo Delbono) er alleen voor. Zijn dochter besluit dat hij maar een papillon blanc moet inhuren, een verstandelijke beperkte. Zo komt Rosetta (Candy Ming) bij Henri werken. Een bijzondere vriendschap volgt.

Personages krijgen alle ruimte

De kracht van Henri ligt in de uitwerking van de personages. Moreau geeft iedereen zijn eigen moment, waardoor ze een intieme sfeer creëert. Tijdens de begrafenismaaltijd glijdt de camera langzaam van persoon naar persoon. Daar zitten ze, zo'n 60 man uit de buurt, rouwend om de dood van de levenslustige Rita. We zien ze smakken, drinken, kijken. De één verstild in zijn verdriet, de ander lekker smikkelend. Het is de kleine Belg, vol respect behandeld. Ook Candy Ming en Pippo Delbono krijgen alle ruimte. Beide acteurs speelden al wel bijrollen, maar hebben in Henri voor het eerst de hoofdrol. Dat pakt goed uit. Ze laten je gniffelen én snikken. Rosetta met haar kinderlijke fascinatie voor de relatie tussen man en vrouw, Henri met zijn kinderlijke fascinatie voor duiven. Eén van de mooiste momenten van de film is wanneer Henri in zijn eentje met zijn zware lichaam op de muziek begint te heupwiegen, helemaal in zijn eigen wereldje. Hij ontroert tot in het diepste.

Waalse kaalheid
En dan is er nog de mooie setting. De charme van het kale, vervallen Waalse platteland. Naast de typische karakters werkt Moreau dit pakkend uit in de enscenering. Het kale sportcomplex waar ze na de begrafenis voorverpakte broodjes eten. De verlaten weilanden vol elektriciteitsmasten waar de bus zachtjes doorheen zoeft. De industrieterreinen waar Henri met zijn over gekochte frietbus mannen van hun lunch voorziet. Het is treurig maar ook heel schoon (om Belgische termen te gebruiken).  Met Henri toont Moreau haar Belgische roots en laat zien dat regisseren zeker ook in haar straatje ligt. 

Venus in Fur

Twee jaar na Carnage is Roman Polanski terug met een film, Venus in Fur. Ditmaal zet hij niet vier personages in één ruimte, maar slechts twee. Het effect is verbluffend. 

Hoewel Roman Polanski misschien nog vaker met zijn beruchte privéleven in het nieuws komt dan met zijn films, weet de 80-jarige regisseur hoe je films moet maken. Met Venus in Fur keert hij terug naar de kracht van eenvoud: Emmanuelle Seigner en Mathieu Amalric negentig minuten in een aftandse theaterzaal. Het resultaat is een betoverend, maar onheilspellend spektakel. Polanski geeft zijn vrouw Seigner met zijn regie haar grootste rol tot nu toe en laat Amalric een spiegeling van de jongere versie van zichzelf zijn. Het is puur het spel tussen de twee acteurs dat de film draagt. Geen extreme decors, geen bijzondere effecten. Taal, beweging en de wisselwerking daartussen is het enige wat telt. 

Seigner speelt Vanda, een verlopen actrice die nat geregend en te laat op auditie komt voor de theaterbewerking van het omstreden boek Venus im Pelz (1870) van Leopold von Sacher-Masoch. Amalric is regisseur Thomas die na een dag bedroevende audities nog geen actrice heeft voor zijn stuk. Met tegenzin stemt hij in om een passage met Vanda door te nemen. Daar blijft het echter niet bij. Vanda is alles waar Thomas niet van houdt. Ordinair kauwgom kauwend, in een zwart leren pakje, onbekend met de 'Cultuur'. Toch betovert ze hem, of liever gezegd: ze domineert hem. Net als het vrouwelijke personage in het theaterstuk - ook Vanda geheten - neemt ze stap voor stap de leiding over. Wie is eigenlijk de regisseur?

Von Sacher-Masoch, de naamgever van het masochisme, veroorzaakte in zijn tijd veel ophef met zijn boek. Davis Ives bewerkte het tot toneelstuk, Polanski nam dat over. Venus in Fur neemt je van de eerste tot de laatste minuut mee dankzij de dubbele lagen. Het is theater in film. Niet is wat het lijkt. Terwijl Vanda en Thomas zin voor zin het toneelstuk lezen, raakt de werkelijkheid steeds meer verstrikt in de fictie. Je weet niet meer wat echt is en wat toneel. Zowel Seigner als Amalric speelt vol overtuiging. Je ziet ook het plezier dat de twee acteurs beleven: vol energie proberen ze elkaar af te troeven. Wie het spel wint? Geen idee. Beide betoveren.

Violette

Ontevreden en gefrustreerd, met zichzelf en met de wereld. Schrijfster Violette Leduc was geen makkelijk persoon. Met haar openhartige uitspattingen stuitte ze veel mensen tegen de borst. Met Violette laat Martin Provost dit niet ongezien.

Omdat ik zo lelijk ben?

'Voor een vrouw is lelijk zijn een doodzonde. Ben je mooi, dan word je nagekeken vanwege je schoonheid. Ben je lelijk, dan word je nagekeken vanwege je lelijkheid.' Met deze woorden opent Violette, de nieuwe film van de Franse regisseur Martin Provost. Een feministe of gewoon ontevreden met haar bestaan? Voor Violette Leduc (Emmanuelle Devos) is één van de grote vragen des levens waarom mensen niet van haar houden. 'Omdat ik zo lelijk ben?'

In bijna tweeënhalf uur zet Provost de naoorlogse jaren van de provocerende schrijfster uiteen. Getalenteerd, maar nog niet gezien en zeker niet gelukkig. Verdeeld in hoofdstukken kabbelt het verhaal van contact naar contact. Maurice, Simone, Jean, Jacques.. Violette's omgang met anderen staat centraal en is vormend voor het beeld wat we van de gefrustreerde vrouw krijgen. Jacques verwoordt onze gedachten kort, maar krachtig. 'Je maakt ook van alles een drama'.

La bâtarde

Naast de vraag naar schoonheid kwelt Violette zich met haar achtergrond. Haar onwettige geboorte laat haar niet los. Ze neemt het zichzelf en vooral haar moeder kwalijk. Tevens is het echter een reden tot schrijven. Wanneer Violette in contact komt met Simone de Beauvoir (Sandrine Kiberlain) - de grootste Franse feministische schrijfster uit de twintigste eeuw - bemoedigt deze haar om haar frustratie om te zetten in woorden. De Beauvoir is de eerste die in Violette gelooft. Violette volgt gedwee.

De relatie die tussen Violette en De Beauvoir ontstaat, doet denken aan een andere film van Martin Provost, Séraphine. Ook daar gaat het om een gekwelde, maar artistieke vrouw die aan de hand wordt genomen door een ander om zo haar kunnen te ontplooien. Waar de schilderes Séraphine de protégé van een Duitse verzamelaar wordt, neemt Simone de Beauvoir Violette dus onder haar hoede. Beide relaties zijn ongelijk en zorgen naast creatie voor de kwelling van onbeantwoorde liefde.

Goed uitgewerkte rollen

Provost had bondiger kunnen zijn in zijn verhaal, maar toch overtuigt Violette. Ondanks de mislukkingen blijft hoop om het hoekje gluren in het naoorlogse Frankrijk. Mooi is de setting en ook sterk is Emmanuelle Devos. Overtuigend gaat ze mee in de obsessieve trekken van Violette. Het contrast dat zij met de schone Sandrine Kiberlain creërt is meeslepend. De Beauvoir is alles wat Violette niet is. Verfijnd, succesvol, ad rem, maar elegant. Ergens slepen de twee vrouwen je ondanks het geklaag mee het existentialisme in. Beide op hun eigen manier. 

Like Father, Like Son

In Japan gaat het er allemaal net wat anders aan toe, maar toch is het prangende dilemma dat Like Father, Like Son aankaart universeel. Stel je voor: je kind blijkt je kind niet te zijn.

Twee families met een kind. Hun kind. Alles lijkt in orde tot op een dag het ziekenhuis belt. Het kind dat ze al zes jaar beschouwen als hun eigen kind, blijkt niet van hen te zijn. Omgeruild door een verpleegster. Wat doe je als ouders? Terugruilen of vergeten?

Hirokazu Kore-eda stelt de vier ouders – en de kijkers – voor een ethisch dilemma. De regisseur van onder meer Nobody Knows, Still Walking en Distance toont hoe ouderschap een rare wending kan nemen wanneer het biologisch niet meer ‘klopt’. Zes jaar opvoeden lijken opeens een leugen. Wie is nu de ‘echte zoon’? Wat telt: bloed of jaren?

In eerste instantie focust Like Father, Like Son op de reactie van een van de vaders, Ryota Nonomiya (Masaharu Fukuyama). Een welgestelde, hardwerkende architect. De band met zijn zoon Keita wordt vooral bepaald door Ryota’s wil dat zijn zoontje slaagt. “Nu hard werken, dan heb je later profijt.” In plaats van spelen wordt  het contact met zijn zoon bepaald door werken. Wanneer Ryota hoort dat Keita zijn biologische zoon niet is, valt het kwartje. Vandaar dat het jochie zo dromerig is. De schuld projecteert hij op zijn vrouw Midori: hoe heeft ze de verwisseling als moeder niet kunnen merken?

De andere familie is het tegenovergestelde. Een arbeidersgezin met drie kindjes. Vliegeren, spelen met autootjes, samen in bad: een echte familie. Ook zij zijn geschokt door, maar voor hen blijft het familiegevoel dat zij reeds hebben het belangrijkst. Deze tegenovergestelde situaties illustreren knap de Japanse cultuur van het harde werken en de superioriteit. Het zet vraagtekens bij de manier waarop succes het leven bepaalt. Afkeer wordt gekweekt.

Hoewel Hirokazu Kore-eda het verhaal en de beelden mooi componeert, hangt Like Father, Like Son iets te veel aan het dialoog. Stiltes zijn een luxe. Ook begaat hij een misstap door het antwoord te geven achter de oorzaak van de verwisseling. De reden is bizar en hoewel de regisseur deze uitglijder aan het einde probeert goed te maken door het nog een extra rol te laten vervullen, komt hij er ook dan niet weg mee. Helaas. 

La Grande Bellezza

Magie ontmoet realisme. Het Rome van weleer. Het Rome van nu. Het dode Rome? In het meesterwerk La Grande Bellezza vervloeit afgrijzen in verlokking, vergrijpen dromen zich naar het niets. Regisseur Paolo Sorrentino en acteur Toni Servillo tonen zich een gouden duo. 

Rome vanuit vogelvlucht. Een vrouwenkoor produceert hemelse klanken. Een groep toeristen in de Eeuwige stad. Eén van hen valt neer. Dood. De schoonheid werd hem te veel. De openingsscène doelt meteen op de vraag van La Grande Bellezza. Is Rome dood? Is het spel dat we al die jaren opvoerden te veel geworden?

Sorrentino’s epos draait om Jep Gambardella (Toni Servillo), een schrijver en journalist die 65 wordt. Hoewel hij de koning van de mondaine wereld is (zijn eigen woorden) zit hij op een punt in zijn leven dat hij het niet meer weet. Ooit schreef hij een roman, maar van een tweede is het nooit gekomen. Ooit dacht hij metgezellen te hebben, maar heeft hij die nog wel? Hoewel Jep Rome beleeft zoals de gegoede Romein dat doet – drinken en dansen tot in de late uren, samenkomen met de crème de la crème – knaagt er wat. Is dit wat hij wil? Is dit wat het leven is? Verleiding vervalt in afschrikking. 

Een echt verhaal heeft La Grande Bellezza niet. Het is eerder een reeks aan ontmoetingen, aan gebeurtenissen. Telkens wordt Jep geconfronteerd met hetzelfde: het spel dat wordt gespeeld, is zijn spel niet meer. Vrouwen, theater, zijn vrienden. De absurdistische schijnheiligheid verliest zijn kracht. Jep gelooft niet meer. Kleine meisjes verdienen miljoenen met verven, tijdens een openbare botox-bijeenkomst gaat niet alleen de verlopen televisiester overstag. Ook de zogenaamde intellectuelen en zelfs een non vallen voor het maakbare. De kaart is doorgestoken, bruut doorgestoken. 

Het verband met Fellini’s La Dolce Vita is snel gelegd. Sommigen noemen het een ode, anderen een vervolg. Niet alleen de setting en de manier waarop Sorrentino en Servillo net als Fellini en Mastroianni als duo fungeren (vier films maakten ze samen) hebben overeenkomsten, ook de thematiek van beide films loopt in elkaar over. Sorrentino filmt dezelfde Romeinse elite vijftig jaar na Fellini. Italië is er nog erger aan toe dan toen paparazzifotograaf Marcello zich door Rome begaf. Het is nog meer dansen, drugs, drinken, ‘jonge’ ouderen. 

La Grande Bellezza is een meesterwerk. Rome is zo dromerig en toch zo reëel. Magisch brengt Sorrentino vervallenheid in beeld. Muziek speelt hierin een enorme rol. Op de juiste momenten nemen hemelse klanken ons mee in vervoering. Of het nu het vrouwenkoor of de bonkende dansmuziek is. Het past. Het werkt. Het is een ervaring die dagen erna nog door je hoofd blijft kabbelen. 

What Maisie knew

Een verhaal van Henry James maar dan in een andere eeuw. De regisseurs Scott McGehee en David Siegel besloten de roman What Maisie knew naar de 21e eeuw te vertalen. Helemaal geen verkeerd idee. Een sterk uitgevoerd drama over de echtscheiding van ouders en hun schattige dochtertje is het resultaat.

Een verlopen rockster als moeder, een drukdoende zakenman als vader: maak kennis met de ouders van de kleine Maisie (Onata Aprile). Interessante mensen misschien, maar niet echt geschikt voor het ouderschap. Laat staan voor een huwelijk. Ruzie bepaalt de sfeer in huis en ook wanneer Susanne (Julianne Moore) en Beale (Steve Coogan) uit elkaar gaan, wordt het er niet beter op. Maisie krijgt een stiefmoeder én een stiefvader erbij, maar ruzie vult nog steeds haar omgeving. Haar stiefouders blijken vooral als oppas ‘aangenomen’; van echte liefde is geen sprake. 

McGehee en Siegel filmen vanuit Maisie’s perspectief. We zien het meisje en we zien alles wat het meisje ziet. Vergis je niet: kinderen krijgen alles mee. Ook wanneer ouders hun best doen hun eigen problemen te verbergen- wat trouwens niet altijd het geval is bij Maisie’s ouders. De ruzies ontgaan haar niet, hoewel ze er misschien niet direct op reageert. Met de tijd wordt de situatie schrijnender. Waar je eerst nog denkt dat Maisie het negeert en het zelfs accepteert, zien we later de directe pijn. De kleine Maisie lijdt, dat is zeker. 

Ondanks de vechtscheiding wordt het drama nooit te zwaarmoedig. Dit is grotendeels te danken aan Maisie. Het engeltje draagt de film. Zij geeft telkens een hoopvolle noot aan de nare situaties. Huppelend met haar gekleurde kleding, haar wapperende haren en haar lieve gezichtje. Ze is zo natuurlijk, zo overtuigend! Ook de losse situaties ontwaren geregeld een glimlach. Zo laat Coogan duidelijk zien niet als vader geschapen te zijn wanneer hij Maisie voorstelt eens lekker een dubbele espresso te gaan drinken. Jaja papa, denken wij allemaal. Gelukkig zijn Alexander Skarsgård en Joanna Vanderham er nog als stiefouders om voor Maisie te zorgen. Een knappe en ontroerende film. 

Onze zuiderburen weten wel films te maken

Ik ben een filmfanaat. Amerikaans, Frans, maar misschien wel het liefst kijk ik naar Belgische films. Begin september pakte ik daarom met mederedacteur Steffie de trein naar Oostende. Naar het Film Festival van Oostende. Daar zagen we Belgische film, of eigenlijk, Vlaamse film. 

Het Film Festival van Oostende voor Belgische film? Nee, daar vergis je je. Het FFO is het jaarlijkse feestje rondom de Vlaamse film. Alle bekende Vlamingen schuiven aan; geen Waalse titel verschijnt op de schermen. Dat roept vragen op. Heeft België naast verdeelde regeringen, verdeelde media en verdeelde feestdagen ook een verdeelde filmindustrie? Een Vlaamse en een Waalse? Zo lijkt het wel als je in Oostende rondloopt.

Een gespleten land
België is een gespleten land met twee talen, twee identiteiten, Franstalige en Nederlandstalige media, Franstalige en Nederlandstalige cultuurfondsen.Men kent elkaar niet, was de belangrijkste constante in de reeks documentaires, getiteld Het België van, die vorige zomer door de VPRO werd uitgezonden. Enkel wanneer België voetbalt en wint, is er een gevoel van eenheid. De rest van de tijd noemt men zich liever Waal of Vlaming, nooit Belg. De wortels van deze culturele gespletenheid zijn terug te vinden in de geschiedenis. Het ontstaan van België in 1830, de geschiedenis van collaboratie en verzet in Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog: telkens werd eenwording bemoeilijkt.

Ook vandaag de dag is dit actueel. Het ontbreken van onderling contact leidt nog steeds tot stereotypering in de beeldvorming en vooroordelen over en weer. ‘Domme Walen’ versus ‘op geld beluste vrije Vlamingen’ beperkt zich niet enkel tot Belgenmoppen, maar is ook terug te zien in de politiek. Onbegrijpelijke kwesties, zoals de Vlaamse dan wel Waalse toe-eigening van een kiesdistrict leidde tot de langste kabinetsformatie ooit.

Verder lezen?

La vie d’Adèle

Een comic-of-age drama gebaseerd op een stripverhaal. La vie d’Adèle won afgelopen voorjaar de Gouden Palm op Cannes. Begrijpelijk, hoewel het wel een lange zit is.

Drie uur duurt de speelfilm van regisseur Abdellatif Kechiche (La Graine et le Mulet). We zien de jonge Adèle (Adèle Exarchopoulos) zich langzaam van 15-jarig schoolmeisje ontluiken tot volwassene. Haar wereld wordt op de kop gezet wanneer ze Emma (Lea Séydoux) ontmoet, een jonge vrouw met blauw haar, een lesbienne. Meisjes gaan niet altijd uit met jongens, leert Adèle. Meisjes en meisjes: het is ook een mogelijkheid.

Hoewel we Adèle een aantal bepalende jaren volgen, gebeurt er weinig in de film. La vie d’Adèle is een registratie van een leven, van Adèle’s leven. Kechiche maakt als het ware van fictie documentaire. Overzichtsshots blijven uit. We zitten Adèle op de huid. Ze wordt geregistreerd door de camera. Ook muziek wordt amper ingezet om drama te creëren. Wanneer Adèle danst, oké, maar verder eigenlijk niet. De film blijft puur.

Een belangrijk element in het verhaal zijn de verlangens van Adèle. Door haar contact Emma ontdekt ze haar lusten.  Kechiche houdt zich niet in met expliciete seksscènes. Hij gaat hier wel ver mee. Vaak zien we Emma en Adèle naakt en kreunend. Een van deze scènes duurt ruim vijf minuten. Natuurlijk past dit bij het idee een leven te registreren, maar ongemakkelijk word je er wel van. Vooral wanneer na vijf minuten wederom een naakte verhandeling volgt.

De film is gebaseerd op de autobiografische graphic novel van Julie Maroh, Le bleu est une couleur chaude. Van een strip naar een film. Opvallend is daarom het ijzersterke dialoog. Ongemakkelijke familiedinertjes, mooie voordrachten op school: de woorden zijn sterk.

Tenslotte zijn er de twee actrices. La vie d’Adèle wordt gedragen door het ontroerende acteerspel. Lea Séydoux is in Frankrijk al een grote actrice (Les adieux a la reine, Inglourious Basterds, Midnight in Paris) en weet ook hier te overtuigen. Adèle Exarchopoulos is een nieuw talent. En wat voor een! Ze speelt prachtig naturel. Pure emoties verschijnen op haar gezicht. Tranen biggelen over haar ronde gezichtje, langs haar halfopen mond. Met name in de eetscènes valt ze op. We zien het weinig in films, maar Exarchopoulos eet overtuigend. Ze hapt, ze smakt, ze eet. Gyros, spaghetti, nog meer spaghetti. Ontroerend en intiem tot in de laatste minuut.

Nieuwe tieten

Geboren met een grote kans op kanker. Wat doe je? Wachten of preventief ingrijpen? Filmmaakster Sacha Polak maakte een documentaire over haar dilemma rondom borstkanker. Haar eigen moeder stierf op 29-jarige leeftijd aan deze ziekte. Wat doet Polak?  

Zie Nieuwe Tieten hier. 

De wereld van Bruno Dumont

In het kader van Camille Claudel 1915, de nieuwste film van voormalig filosofieleraar en filmmaker Bruno Dumont, vertonen verschillende filmtheaters in Nederland een retrospectief van zijn eerdere werk. Zes films in totaal, waarvan het Utrechtse 't Hoogt er twee heeft geselecteerd. Afgelopen zondag werd het spits afgebeten met La Vie de Jésus, Dumonts eerste film.

Peugeot motortjes verstoren de rust in een verstild landschap. Een groep zoeft langs. Zich niks van niemand aantrekkend. Gaan ze ergens naar toe? Nee, ze proberen al rijdend hun tijd door te komen. Ze vervelen zich. Dumonts debuut, La Vie de Jésus (1997) en toont de Noord-Franse misère. De film speelt zich af in Bailleul, waar Dumont vandaan komt. Hier woont Freddy, een niet al te intelligente jongen die zijn dagen doorbrengt met zijn vink en met zijn vrienden. Stuk voor stuk jongens zonder werk, getergd door verveling. Wat Freddy anders maakt dan de rest? Hij lijdt aan epilepsie en heeft een vriendin.

Dumont kiest in zijn films voor de stille misère. Verlaten dorpen, werkeloosheid, uiteengevallen gezinnen, het belastende verleden. Parallellen met de Waalse gebroeders Dardenne zijn snel getrokken. Voor Dumont hoeven karakters of landschappen niet mooi te zijn. Liever toont hij troosteloosheid en dringt hij diep bij zijn karakters naar binnen. Opvallend is dat hij niet oordeelt. Freddy is goed noch slecht.

Met Camille Claudel 1915 werkt Dumont voor het eerst met een bekende actrice, Juliette Binoche. Voor zijn eerdere films koos hij stug voor amateurs. Samen met de acteurs boetseerde hij de personnages. Voor Freddy werkte hij samen met David Douche, die zijn lompe personnage ijzersterk weet neer te zetten. Hij is Freddy. Ook zijn maten worden overtuigend neergezet door jongens die we daarna nooit meer op het doek hebben gezien. Dumonts films overtuigen doordat de acteurs zo dicht bij hun personnage staan. 

Kijken en weinig praten, dat is de tactiek van Dumont. In zijn films gaat het om stiltes die het verhaal vertellen. Landschappen, handen, gezichten: zij zeggen meer dan woorden. Af en toe laat Dumont een grapje toe. Zo speelt heel Bailleul in een fanfare. Ze verzamelen ‘Au Coin Perdu’ (op het verloren punt) en gaan dan trommelend door de dorpse straten. De trots van Bailleul. De trots van het verloren punt.

Blue Jasmine

Woody Allen houdt van één ding: films maken. De laatste jaren produceert hij elke 12 maanden een nieuwe film. Soms met succes, soms met wat minder. Na het wat tegenvallende To Rome with Love presenteert hij nu Blue Jasmine, een film waarin hij eindelijk over ‘echte’ problemen praat. Over de financiële crisis. 

De films die Allen maakt zijn meestal een hele hoop geleuter. Hij houdt van praten, met name over relaties. Ook Blue Jasmine is volgestopt met dialoog. In deze film stoort het echter minder. De film speelt niet in het utopische Allen-wereldje, maar in de harde realiteit. Jasmine, ooit Jeannette (Cate Blanchett), zit aan de grond. Tot voor kort behoorde ze tot de rijke elite van New York City. Ze was de gastvrouw van de mooiste en de beste diners van de Apple. Nu is dat voorbij. Geen rode cent heeft ze over, geen man, geen opleiding, geen werk. Ingestort stapt ze in het vliegtuig naar San Fransisco - wel eerste klas, want dat kan niet anders, toch? - om bij haar zus Ginger (Sally Hawkins) te gaan wonen. Op zoek naar een nieuwe start. 

Allen schetst met Blue Jasmine een actueel verhaal. Hij toont een wereld vol overdaad die tot val komt. Doordat het wrange heden wordt afgewisseld met vrolijke flashbacks, vervalt de film niet in een depressieve sleur. We krijgen juist alle kanten te zien, alle contrasten. Zonder deze tijdwisselingen zouden de personages al snel stereotypen worden. Nu is echter hun gedrag gegrond. Niks is zwart-wit. 

Blue Jasmine wordt gedragen door Blanchett. De actrice die eerder een Oscar in de wacht sleepte voor haar bijrol in The Aviator, speelt de sterren van de hemel. Ze overtuigt zowel als gefrustreerde, gebroken vrouw als rijke verwaande dame. Ondanks haar vele dialoog zijn haar gezichtsuitdrukkingen het overtuigendst. Soms maakt ze echt bang. Andere moment wekt ze weer medelijden op wanneer ze verward in zichzelf begint te praten. Blanchett maakt de film realistisch. 

Hoewel serieuze drama een rol speelt in Blue Jasmine, blijft de film een typische Woody Allen. De problematiek is traditioneel. Liefdesproblemen met een zekere luchtigheid voeren de boventoon. Allen denkt daar nu eenmaal veel van te weten. Ook maakt hij zich er op het laatst weer eens makkelijk vanaf. O die Allen. Film nummer 45 is in de maak.

Alceste à bicyclette

Theater en film, het is echt wat anders. Dat leren we van de twee acteurs Serge en Gauthier in de nieuwe film van de Franse regisseur Philippe Le Guay, Alceste à bicyclette.

Ver weg, verstopt op het eiland Île de Ré, daar slijdt de oude acteur Serge (Fabrice Luchini) zijn dagen. Zijn huis is een ramp, steeds moet er weer wat gebeuren. Toch lijkt Serge zich wel te vermaken: met schilderen, fietsen, naar de zee staren. Acteren is voor hem voorbij. Althans dat denkt hij. Wanneer een oud-collega en inmiddels televisie-ster, Gauthier (Lambert Wilson), hem komt vragen mee te werken aan een theaterstuk van Molière, Le Misanthrope, weet Serge niet goed hoe hij moet reageren. Nee acteren wil hij niet, maar gewoon een dag repeteren?

Alceste à bicyclette toont op mooie wijze wat acteren inhoudt. De zoektocht naar perfectie, maar ook de rivaliteit. Gauthier en Serge hebben elkaar nodig, maar zitten elkaar tergend in de weg. Wie krijgt de rol van Alceste en wie speelt Philinte? Serge met zijn rijke ervaring, Gauthier met zijn populariteit? Wat weegt het zwaarst?

Het verhaal voor de film was een idee van Luchini en Le Guay zelf. Je raadt het al, samen zaten zij in een vergelijkbare situatie toen Le Guay Luchini kwam vragen voor zijn Les femmes du sixième étage (2010). Luchini is dan ook waanzinnig sterk in zijn rol. Zijn verongelijkt blikken en stuurse, soms zelf narcistische gedrag overtuigen elke minuut. Hij speelt overtuigend een oude vakrot die in zijn eigen wereldje leeft en die zich opeens bedreigd voelt bij de komst van een buitenstaander. Serge wordt onhandig, hij weet zich geen houding te geven.

Mooi zijn de scènes waarin film in theater overloopt. Serge en Gauthier repeteren Le Misanthrope. Om beurten spelen ze Alceste en Philinte, samen gaan ze opzoek naar perfectie. Le Guay heeft absoluut de juiste teksten gekozen. Ze illustreren duidelijk de situatie tussen Serge en Gauthier. Hun vriendschap, hun rivaliteit.

Hoewel Alceste à bicyclette af en toe net te jolig wordt – een fietser die de sloot inrijdt – heeft Le Guay een mooie balans gevonden tussen lachen en slikken. Wat als twee oude vrienden begint, zoekend naar de perfecte Le Misanthrope, loopt uit op een strijd, een harde strijd. Alceste à bicyclette is niet alleen maar komedie.

My Life in Sourdough

Voedsel en film: de combinatie die perfect bij mij past (al zeg ik het zelf). Blijkbaar ben ik niet de enige. Marie C, een Franse filmmaakster die momenteel haar masters doet aan de NYC, combineerde het in een mini-serie: My life in Sourdough. Food, dating, New York, en dat vanuit de ogen van een Frans meisje. Ik ben nu al verkocht!

Hier de trailer, volg de hele serie op http://mylifeinsourdough.com/

The Bling Ring

Een groep tieners in LA, inbrekend bij Paris Hilton, Lindsay Lohan, Orlando Bloom en andere bekenden. Het klinkt krankzinnig, maar het is gebeurd. Sofia Coppola verfilmt dit verhaal met haar nieuwe film The Bling Ring.

Na Lost in Translation en Somewhere maakt Sofia Coppola wederom een film waarin ze de psychologie achter rijkdom en bekendheid centraal zet. Dit keer gebruikt ze echter tieners. Een gang jongeren, opgroeiend in Los Angeles, is zo geobsedeerd met de sterren dat ze besluiten een kijkje in hun huizen te nemen. Moeilijk is het niet. Op internet zoeken de jongeren wanneer de sterren weg zijn en googlen ze de adressen. Beveiligd zijn de huizen amper, altijd staat een deur of een raam wel open. In de walhalla’s aan sieraden, schoenen, tassen en kleding voelen de jongeren zichzelf eindelijk een ster. Het nodigt uit tot meer.  

Het verhaal klinkt ongelofelijk, maar is gebaseerd op feiten. Coppola baseert zich op een grondig artikel in de Vanity Fair. Naast de OMG’s en het “your ass looks awesome” besteedt Coppola veel aandacht aan de situatie waar de daden uit voortkomen. Ondanks de oppervlakkige personages vervalt The Bling Ring zo zelf niet in oppervlakkigheid. Zo is Marcs deelname (Israel Boussard) te verklaren door zijn geschiedenis als einzelgänger. Hij is de jongen die altijd buiten de boot viel en nu eindelijk vrienden heeft. Bij Chloe (Claire Julien)is het vechten tegen haar verveling. Nicki (Emma Watson) en Sam (Taissa Farmiga) rebelleren tegen hun zweverige, te vredelievende moeder. LA is geen makkelijke omgeving om in op te groeien, zo leert de film. Misschien gaat niet iedereen zich met de personages sympathiseren, begrijpen doe je hen in ieder geval wel. Alleen gangleider Rebecca (Katie Chang) valt niet te pijlen, zo koud als ze is.

Naast het overtuigende acteerwerk van bijna allemaal onbekende acteurs (alleen Emma Watson is een grote naam), laat Coppola haar talent zien in het beeld en geluid. De muziekkeuze, de facebookstills en de fluorescerende begincredits passen helemaal binnen de opgefokte sterrensfeer. De regisseuse toont LA met zijn destructieve kanten, maar ook met zijn aantrekkingskracht. Want ja, zoals Marc verwoordt: “ I wanted to be part of the lifestyle that everybody actually want” 

Cherchez Hortense

Dit voorjaar draaide Cherchez Hortense al op het IFFR. De film ontving gemengde kritieken. Nu het Franse drama door heel Nederland op het witte doek te zien is, zijn de reacties wederom afwisselend. Aan de acteurs ligt het niet, misschien aan de golf van toevalligheden?

Regisseur Pascal Bonitzer is een oude filmrot. Niet zo zeer wat betreft regie (hij regisseerde voor Cherchez Hortense pas vijf andere films), maar in scenario’s en recensies. Bonitzer is van huis uit filosoof en stortte zich in de jaren '70 en '80 op filmkritieken voor het toonaangevende Cahiers du Cinema. Ook schreef en bewerkte hij sindsdien tientallen scenario’s. Helaas lijkt hij deze ervaring in zijn nieuwe film Cherchez Hortense maar deels te hebben gebruikt. Bonitzer vergrijpt zich ongewild aan knip-en-plakwerk. 

Damien (Jean-Pierre Bacri) zit is een lastig parket. Hij woont samen met zijn vriendin Iva, tevens moeder van zijn zoon Noé, maar ziet haar amper. Iva (Kristin Scott Thomas) is theateregisseuse en is in druk met haar nieuwe productie. Wel heeft ze de tijd Damien op een missie uit te sturen: kennis Zorica (Isabelle Carré) aan een verblijfvergunning helpen. Damien doceert zelf Aziatische cultuur, maar heeft een vader die bij het gerechtshof werkt. De oude rechter kan vast zijn vriend Hortense die zich bezighoudt met deze zaken inschakelen, niet? Damien doet de belofte, maar heeft het er niet makkelijk mee. 'Ik ben niet goed in praten en zeker niet met mijn vader.'

Moeilijke communicatie is een van de thema’s in Cherchez Hortense. Niemand lijkt echt goed te kunnen communiceren en Damien al helemaal niet, niet met Iva, niet met zijn vader en niet met zijn vrienden. Miscommunicatie is een leidraad in zijn bestaan. Hoewel het basisverhaal en het thema simpel zijn, plakt Bonitzer de film aaneen met een golf van toevalligheden. Hoewel Parijs - waar de film zich afspeelt - groot en vol individuen is, ontstaan er meerdere malen ontmoetingen tussen personages. Toevallig. Uit het niets. Die de loop van het verhaal bepalen. Door deze verbindingen wordt de geloofwaardigheid van de film af en toe op de proef gesteld. 

Deels wordt dit gered door de scherpe dialogen. Menigmaal klinken er onderdrukte lachjes uit de zaal. Zelfs de korte, ietwat absurde zijweg over de homoseksualiteit van Damiens vader, wordt zo een fijn en grappig intermezzo. Ook zijn de acteurs zijn sterk. Bacri toont zijn ervaring met zijn overtuigende expressies. Zijn sombere, getergde blikken passen prima bij zijn rol. Ook Scott Thomas zit goed in haar rol. Egoïstisch, duidelijk een artiest en niet wetend wat ze nu echt wil: ze overtuigt. 

Tijdens een filmpracticum vertelde de docente ooit eens dat uit een goed verhaal de titel vanzelf voortvloeit. Bij Cherchez Hortense is dat niet het geval. Uiteindelijk is het een prima tussendoortje waarna vooral een vraag blijft hangen: waarom was die titel nu Cherchez Hortense? 

Les Beaux Jours

Een wijde zee. Industrie. De Noord-Franse kust. In dit decor speelt Les Beaux Jours, de nieuwe film van de Franse regisseuse Marion Vernoux. De laatste jaren hebben we vaker deze setting gezien – o.a. in Le Havre en in Welcome – en meestal leverde dit zware films op. Vernoux probeert echter het tij te keren. Een luchtige komedie die laat zien dat ook Noord-Franse gepensioneerden het naar hun zin kunnen hebben. Hoewel, soms lukt dat niet alleen en moet daar een jonge man aan te pas komen.


Tandarts Caroline (Fanny Ardant) is met pensioen en het is niet geheel wat zij in gedachte had. Ze mist haar werk, haar bezigheden en kijkt soms jaloers naar haar man die nog wel een praktijk heeft en veel uren draait. Om haar wat op te vrolijken, geven haar dochters haar goedbedoeld een proefabonnement op een seniorenclub: Les Beaux Jours. “Dan kan ze nieuwe mensen ontmoeten..” Niet geheel overtuigd gaat Caroline naar binnen. Theater, pottenbakken, pingpong, computerles: het liefst loopt ze gillend weg. Eén ding houdt haar echter tegen: de computerleraar. 

Het is nog steeds tabou. Naar een oude man met een jongere vrouw wordt amper om gekeken, maar een oude vrouw met een jongere man is al snel ordinair. Waarom? Caroline ziet het anders. Zij ziet de dertig jaar jongere Julien wel zitten en hij haar. Na een lunch in een restaurant gaat alles snel: ze zoenen, het begint te regenen, de auto in... Nee, Caroline tref je niet aan achter de geraniums.



Net als The Best Exotic Marigold Hotel en Tous ensemble probeert Les Beaux Jours een ander beeld te geven van ouderdom. Ouderen krijgen de hoofdrol en laten zien dat het leven na het pensioen nog niet voorbij is. Zelfs seks is er nog bij! Helaas lukt het Vernoux in tegenstelling tot de andere twee films maar matig. In plaats van overtuigend een pleidooi voor onevenwichtigheid in leeftijd te geven, vervalt de film telkens in clichés. Caroline wordt voorgesteld als moeder, een jointje slaat wel heel hard aan en de twee worden bijna gezien in een restaurant.. Het verhaal is vanaf moment één te voorspellen. Daarnaast verzwakt de aandacht voor leeftijd de film. Het verschil tussen Julien en Caroline is altijd aanwezig. “Als ik je in een andere periode van je leven was tegen gekomen...” Nee, ook dan was het niets geworden. 

Deze zwaktes in het scenario zijn jammer en ook de interessante groep acteurs kan dit niet corrigeren. Zelfs diva Fanny Ardant, die al bijna dertig jaar op het witte doek verschijnt, weet de film niet te redden. Haar lage stem en zwoele blikken missen aan overtuigingskracht, aan diepte. Ook Laurent Lafitte, met name bekend door zijn werk bij La Comédie Française, speelt matig. Hij kan het publiek niet overtuigen van zijn keuze voor Caroline. Telkens vraag je je af: wat zoekt die jonge man nou in die vrouw zijn moeder had kunnen zijn? De vraag die Vernoux nu juist niet wil laten overheersen.

L'écume des jours

Van tijd tot tijd levert de Franse cinema pareltjes af. In 2001 trok ze volle zalen met het schattige, en volgens velen, typisch Franse meisje Amélie. De film werd de doorbraak van de inmiddels overal geliefde Audrey Tautou. Vorig jaar scoorde Frankrijk weer een enorme hit met het komisch drama Intouchables. Een gehandicapte en zijn verzorger lieten menig traan vloeien. Ook voor dit jaar stond er zo’n publiekstrekker op het programma: L’écume des jours. Helaas verliest deze film zich in onnodige gekkigheid.

Eén film met Audrey Tautou, Omar Sy en Roman Duris, drie grote namen in de Franse filmwereld. Helaas, de eerste les die we leren van L’écume des jours, is dat drie geliefde acteurs nog geen succesverhaal hoeft te betekenen. In deze nieuwste film van regisseur Michel Gondry, bekend van onder meer de Eternal Sunshine of the Spotless Mind waarvoor hij een Oscar won, stellen ze alle drie teleur. Het acteren is kunstmatig en een echte klik tussen de sterren mist. Ze blijven steken in oppervlakkige personages waardoor ook het verhaal zijn diepgang verliest.

De film is een simpel, treurig liefdesverhaal. Colin (Romain Duris) heeft een goed leventje, hij is van alle gemakken voorzien. Samen met zijn vriend Chick (Gad Elmaleh) nuttigt hij dagelijks een heerlijk drie-gangenmaal, klaargemaakt door zijn vrolijke en goeddansende kok Nicolas (Omar Sy). Op een dag nodigt Chick Colin uit om hem te vergezellen naar een feest. Daar zet Colin zijn eerste stap in de liefde. Hij benadert de mooie Chloé (Audrey Tautou) waarmee hij binnen de kortste keren trouwt. Helaas is het lot hen niet gunstig gezind. Chloé blijkt een zeldzame longziekte te hebben: er groeit een bloem in haar longen. Langzaam verandert hun leven vol rozengeur en maneschijn in een donkere, naargeestige dictatuur.

L'écume des jours is gebaseerd op het gelijknamige boek van Boris Vian. Het oorspronkelijke werk is een fantasierijke kritiek op de maatschappij. Metaforen zoals het personage van de grote filosoof Jean-Sol Partre (anagram voor Jean-Paul Sartre) waar Chick een fanatieke volgeling van is, illustreren Vians standpunt op het heden. Gondry kiest echter voor een overdreven surrealistische uitvoering met veel spektakel. In Eternal Sunshine of the Spotless Mind nam hij het publiek al mee in een wereld waarvoor enige fantasie vereist was, deze keer wordt nog meer verwacht. Het huis waar Colin in woont is niet gewoon, zijn wereld evenmin. 

Met veel trucage probeert Gondry zijn boodschap over te brengen. Het tegendeel is echter het gevolg. Met benen als spaghettislierten dansen de personages. Wanneer ze elkaar de hand schudden, tolt deze om en om als een jojo. Bij al deze effecten vraag je je af waarom. Wat voegt dit toe? Hoewel de film genoeg effecten heeft om het publiek bezig te houden en een visueel spektakel is voor het oog, drijft Gondry weg van de boodschap van het verhaal. De gekkigheid eist zijn tol.

The great, great Gatsby

Vandaag zag ik The Great Gatsby. Mijn verwachtingen waren enerzijds hooggespannen vanwege de indrukwekkende trailer, anderzijds angstig omdat mijn ervaring met films van Baz Lurhmann niet zo goed is. Moulin Rouge zette ik na 15 minuten uit, Australia zat ik met pijn en moeite uit, alleen over Romeo + Juliet was ik redelijk te spreken. The Great Gatsby heeft dit echter allemaal naar het verleden doen verdwijnen. Wat een film! 

Luhrman gebruikte een enorm budget om deze roman van F. Scott Fitzgerald te verfilmen. In eerste instantie word je dus met name opgeslokt door de spectaculaire decors. Een en al feest lijkt het leven in New York, vlak voor de beurskrach van 1929. Voor de beste feesten reist half New York af naar Long Island, naar het paleisje van de fameuze heer Gatsby. Wie het is? Geen idee, niemand heeft hem eigenlijk ooit gezien. 

The Great Gatsby is een verhaal van liefde en drama. De vraag die je blijft stellen, is die van waarheid, van realiteit, van je anders voordoen dan je bent. De feesten zijn oppervlakkig, de contacten zijn oppervlakkig, wat is al het geld waard? Juist de uitbundige decors en de geweldige keuze voor hiphopmuziek versterken dit. Uiteindelijk zijn we allemaal blij dat we niet de grote Gatsby zijn.  

A la merveille

À la merveille, oftewel To The Wonder, is de nieuwste film van regisseur Terrence Malick, die twee jaar geleden veelvuldig werd geprezen om zijn The Tree of Life. Verward, verdwaasd, versuft kwam ik vanmiddag de bioscoop uit. Niet in negatieve, maar in positieve zin. Ik heb er nog geen woorden voor, maar À la merveille raakte me diep..